Tin Tức Cập Nhật 24/7
Home » , , » Thổi phòng nỗi sợ hãi - Truyền thông hủy hoại sự thật

Thổi phòng nỗi sợ hãi - Truyền thông hủy hoại sự thật

Đăng bởi: Tiến Bộ News on Thứ Sáu, 23 tháng 11, 2018 | 23.11.18


Theo hiểu biết của tôi, từ “Mongering” thậm chí, vẫn chưa xuất hiện trong từ điển tiếng Anh với nghĩa ổn định. Tuy nhiên, từ gần 15 năm trở lại đây, nó đã được sử dụng rộng rãi, được đưa vào giáo trình báo chí đại học như một phần thuật ngữ truyền thông ở Mỹ, Úc... với hàm nghĩa là một nỗi ám ảnh, một điều gì đó bị thổi phồng. Nó tương tự từ “ngáo ộp” trong tiếng Việt.

Thổi phòng nỗi sợ hãi - Truyền thông hủy hoại sự thật. Hình minh họa

Có hai cách hiểu từ "Mongering". Cách thứ nhất, tiền tố “Mon” nguồn gốc là từ “Monster”, hiểu đơn giản nhất nghĩa là “quái vật”. Cách hiểu thứ hai, "Monger" nguyên nghĩa là người bán (hàng), ý chỉ việc đem lại một điều gì đó có mục đích, có động cơ. Trong cả hai trương hợp, người Mỹ vẫn có thói quen thêm hậu tố "ing" để tăng nặng nghĩa phái sinh của từ. (Do hạn hẹp kiến thức, có thể tôi hiểu chưa đúng. Mong được bạn đọc có hiểu biết ngôn ngữ sâu rộng hơn góp ý, chỉ giáo. Người viết xin cảm ơn trước).

Tháng 7 - 2004, trong tạp chí Nghiên cứu xã hội của Đại học Báo chí Johns Hopkin (Hoa Kỳ), nhà báo kỳ cựu Barry Glassner đã có bài nghiên cứu nhan đề “Kỹ thuật thổi phồng nỗi ám ảnh sợ hãi” (Narrative Techniques of Fear Mongering). Ông đã đưa ra mô tả khá đầy đủ tác động của nguy cơ này trong đời sống báo chí - truyền thông. Nó hủy hoại sự thật. Nó gây nên sự hỗn loạn, méo mó thông tin. Nó kích hoạt sự rối loạn, đẩy con người đến những cảm xúc và hành vi phản ứng sai trái có tính chất tập thể. Nó phá hoại đời sống xã hội rất kinh khủng nhưng khó nhận diện và ngăn chặn. Nó tạo ra ngộ độc thông tin trên diện rộng theo hướng cực đoan. Sẽ tồi tệ hơn, khi kỹ thuật thổi phồng nỗi sợ hãi được áp dụng vào đời sống chính trị và được lan truyền trên không gian mạng. Tác giả viết: “Ngôn ngữ điện tử đe dọa và nguy hiểm nhưng đầy hùng biện chính trị, khiến nó trở nên hoàn toàn bình thường trong nỗi sợ hãi. ...”.

Có lẽ, nơi mà kỷ thuật tồi tệ này được áp dụng đầu tiên và nhiều nhất chính là điện ảnh, nhất là trong các siêu phẩm bom tấn của dòng phim hành động. Số lượng nạn nhân bị thiệt mạng do hành vi khủng bố trong một bộ phim hình sự lấy New York làm bối cảnh thậm chí có thể nhiều gấp cả chục, hàng chục lần con số nạn nhân thật sự của toàn nước Mỹ trong nguyên một năm.

Trong thực tế, Barry Glassner đánh giá rằng: “Nguy cơ bị giết trong một vụ khủng bố được thống kê thấp hơn nhiều so với tử vong do gặp tai nạn khi sửa nhà, bị ong đốt hay bị sét đánh. Ngay cả trong những năm tồi tệ nhất, kỷ lục tại Hoa Kỳ, số người chết hàng năm từ khủng bố thậm chí không không thể so sánh với số ca tử vong do tai nạn xe cộ liên quan đến rượu” (!).

Truyền thông lừa dối cũng đã tồn tại trong xã hội Việt Nam từ rất lâu, ngấm từ từ. Đầu tiên, nó theo chân các quảng cáo, nhất là các quảng cáo thuốc và thực phẩm chức năng. Nó biến những trạng thái, biến đổi bình thường, phù hợp quy luật tuổi tác…thành những nguy cơ kinh khủng, chủ yếu đánh vào tâm lý sợ hãi hoặc e ngại, buộc người tiêu dùng phải tiêu thụ những sản phẩm “cứu tinh” thật ra là không cần thiết, vô ích. Nó có thể là những triệu chứng kiểu mãn dục ở đàn ông, tiền mãn kinh ở phụ nữ hay đơn giản là triêu chứng nổi mụn ở nam nữ tuổi dậy thì. Khi người tiêu dùng theo lứa tuổi luôn “sống trong sợ hãi” thì doanh số sẽ tăng vọt nhờ những quảng cáo bất lương núp dưới những lời lẽ thể hiện tinh thần phục vụ đầy tính nhân bản.

Nó cũng được áp dụng cho chiêu trò triệt tiêu đối thủ trong kinh doanh. Đó là khi các sản phẩm kiểu như thuốc bổ Philatop trích xuất từ nhau thai được mô tả trần trụi và đáng sợ là thuốc điều chế từ thịt người, thịt trẻ con…

Ngôn ngữ điêu toa của phường buôn gian bán lận đang lây lan sang nhiều mặt khác của đời sống xã hội, kể cả lĩnh vực chính trị. Đối với đặc thù kinh tế mậu biên, việc cho phép lưu thông đồng tiền của các quốc gia chung đường biên là điều bình thường, tạo thuận lợi giao thương, kích cầu thương mại. Lào và Campuchia vẫn cho phép lưu hành cùng lúccả 4 đồng tiền, gồm tiền sở tại, Bath của Thái, Đồng của Việt Nam và Dollar của Mỹ, rất thuận tiện cho thanh toán thương mại, từ nhỏ đến lớn, từ tiêu dùng đến đầu tư. Thế nhưng, ở Việt Nam, khi 7 tỉnh biên giới được chính phủ cho phép lưu thông đồng Nhân dân tệ (thừa nhận: như một sự nhượng bộ nhất định của phía quốc gia có nên kinh tế yếu hơn trước sức ép mang tính chính trị) thì ngay lập tức, các trang mạng đã đồng loạt rằng chính phủ mở cửa cho kinh tế Trung Quốc nuốt chửng kinh tế Việt Nam, mở đầu cho giai đoạn Việt Nam bị đồng hóa và lệ thuộc. Chắc chắn không nguy hiểm đến thế. Chiêu trò dân túy đi kèm này kích động tinh thần dân tộc cực đoan, đẩy cao tinh thần bài Trung cực đoan, xuyên tạc bản chất sự việc, gây nguy hại cho đất nước.

Ngay cả sự vô tình cũng có thể khiến người ta sa vào vũng lầy truyền thông này, tạo nên ngộ độc thông tin hết sức tai hại. Trường hợp sử dụng con số thống kê ngộ nhận của đại biểu Lưu Bình Nhưỡng trên diễn đàn Quốc Hội vừa qua là một ví dụ.

Nên nhớ, xuất phát từ vài mẩu tin tưởng chừng như khách quan, nguy hại cũng có thể dẫn đến mức gây bạo loạn. Ngày 10-6-2018, một số thanh thiếu niên quá khích, thiếu hiểu biết đã bao vây, phá phách trụ sở cơ quan nhà nước tại vài nơi ở Bình Thuận, lẫn trong đám đông cùng mục đích chung là biểu tinh phản đối luật đặc khu trong ôn hòa. Ngay hôm sau, vài bức ảnh chụp tại sân bay kèm chú thích thổi phồng, rằng Bộ Công an điều 20.000 Cảnh sát Cơ động đến trấn áp tại Bình Thuận xuất hiện. Không mấy ai thắc mắc đến sự thổi phồng điên loạn, phi lý của con số CSCĐ - bị phòng đại lên cả trăm lần - thông tin này cứ thế được chia sẻ đến chóng mặt, tạo ra một không khí đối đầu căng thẳng. Cả xã hội nơm nớp, bất an như đang trong tình trạng thiết quân luật. Và hậu quả thì ai cũng biết: thêm nhiều xe cộ, trụ sở…bị đốt phá, ném đá, không chỉ ở Bình Thuận mà cả một số nơi khác. Một số người bị thương do xô xát. Nó tạo ra một không khí hoang mang lo lắng bao trùm, đời sống nhiều mặt bị đình trệ, tê liệt.

Thổi phồng nỗi sợ hãi đã thật sự trở thành một tội ác được che đậy dưới lớp áo tự do thông tin sạch sẽ. Nó đang được các thế lực bất lương, những phần tử chuyên chống đối sử dụng như một chiêu bài, vũ khí hữu hiệu để kích hoạt mầm mống chủ nghĩa dân túy, phá hủy sự thật, phá hoại đời sống, làm suy yếu các cơ cấu xã hội. Nó tạo mầm mống làm lây lan tình trạng hư vô chủ nghĩa, hủy hoại quyền lực của nhà nước pháp quyền, dọn đường cho chủ nghĩa tân tự do phát triển, loại bỏ hoặc làm yếu đi khả năng quản lý, điều phối đất nước của chính phủ, chính quyền, dọn đường cho sự hoành hành của các tập đoàn kinh tế lũng đoạn và chủ nghĩa tư bản thân hữu.

Đã đến lúc phải coi việc thổi phồng nỗi ám ảnh sợ hãi là tội ác, là khuynh hướng truyền thông hủy hoại sự thật. Cần có sự nghiêm khắc, cương quyết để loại trừ khuynh hướng truyền thông bất lương này bằng những chế tài nghiêm minh của luật pháp.


Nguyễn Hồng Lam
FB Nguyễn Hồng Lam
Tiến Bộ - Trang Thông Tin Đa Chiều. Tất cả bài đăng tải trên thể hiện quan điểm riêng và cách hành văn của tác giả có thể gây ra những tranh luận đa chiều và trái chiều Tiến Bộ mong nhận được ý kiến phản hồi và phản biện của độc giả
Chia sẽ bài này :

Đăng nhận xét

 
Top ↑ Copyright © 2016. Tiến Bộ - All Rights Reserved
Back To Top ↑