Tin Tức Cập Nhật 24/7

“Khởi kiện là công cụ hữu hiệu nhất để chống lại Trung Quốc”


“Khởi kiện là công cụ hữu hiệu nhất để chống lại Trung Quốc”. Đó là nhận định của ông Bill Hayton, chuyên gia Đông Nam Á của Viện nghiên cứu Chatham House Hayton ở Anh, trong một cuộc nói chuyện với đài Deutsche Welle (Làn sóng Đức).

Ông Bill Hayton, chuyên gia Đông Nam Á của Viện nghiên cứu Chatham House Hayton ở Anh. Ảnh: Manila University

Sau đây là bản lược dịch bài báo “Tranh chấp mới ở Biển Đông” đăng trên trang web của đài Deutsche Welle (Làn sóng Đức) hôm 11/10/2019:

Từ nhiều tháng nay, Trung Quốc đã gia tăng sự đối đầu ở Biển Đông. Các quốc gia ven biển có ít lựa chọn để chống lại. Ở Việt Nam, ngày càng có nhiều tiếng nói đòi kiện Trung Quốc. Ông Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, phát biểu hôm thứ Tư tuần rồi tại Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương rằng, tình hình ở Biển Đông “cần được phân tích và đất nước phải lường trước những thách thức có thể xảy ra“, trang VnExpress đưa tin như vậy. Trong ngôn ngữ của Đảng, thường được đặc trưng bởi sự kiềm chế, nhưng đây là một phát biểu rõ ràng.

Căng thẳng giữa các quốc gia ven biển trong cuộc xung đột lãnh thổ, đặc biệt là giữa Trung Quốc và Việt Nam, đã gia tăng đáng kể trong những tuần gần đây. Nguyên nhân là sự khiêu khích kéo dài của Trung Quốc từ nhiều tháng nay. Một mặt, tàu thăm dò Hải Dương Địa Chất 8 (Haiyang Dizhi 8) với sự hộ tống của lực lượng hải cảnh Trung Quốc đã hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam (EEZ) từ nhiều tuần qua. Đồng thời, giàn khoan nước sâu Hải Dương Thạch Du 982 (Haiyang Shiyou 982) được cho là đang trên đường đến vùng biển tranh chấp ở Biển Đông.

Năm 2014, việc sử dụng một giàn khoan khác của Trung Quốc đã dẫn đến các cuộc đụng độ dữ dội giữa lực lượng bảo vệ bờ biển của cả hai nước và dẫn đến những cuộc bạo loạn ở Việt Nam, đập phá một số công ty nước ngoài và bốn công dân Trung Quốc bị giết chết.

Giai đoạn mới của xung đột lãnh thổ

Từ vài tháng nay, một giai đoạn mới rõ ràng đã bắt đầu, như Bill Hayton đã xác nhận trong một cuộc nói chuyện với đài Deutsche Welle (Làn sóng Đức): “Đây là một hành vi gây hấn mới của Trung Quốc, tạo ra nhiều áp lực nặng nề hơn“. Trung Quốc đang tiến hành ngày càng nhiều việc sử dụng các đội tàu đánh cá và lực lượng hải cảnh của mình để ngăn chặn các quốc gia ven biển khác đánh bắt cá và thăm dò các mỏ dầu khí, cũng như Trung Quốc thực hiện thăm dò tại vùng lãnh hải của các quốc gia khác.

Theo ông Hayton, chuyên gia Đông Nam Á của Viện nghiên cứu Chatham House Hayton tại Anh, điều đó có thể xảy ra ở mức độ như vậy là nhờ vào các cảng của những đảo nhân tạo có thể được sử dụng để tiếp tế cho các tàu thuyền Trung Quốc. “Các hòn đảo này rất quan trọng đối với Trung Quốc để gây tác động quân sự đến tận phía nam Biển Đông“.

Tại bãi Tư Chính căng thẳng tái diễn nhiều lần giữa các tàu Trung Quốc và Việt Nam trong những tuần gần đây. Photo Courtesy

Những lựa chọn của các nước ven biển

Những nước ven biển không có nhiều lựa chọn để đối phó chống lại Trung Quốc. Con đường đàm phán ngoại giao không dẫn đến thành công trong việc lay chuyển Trung Quốc hợp tác, như các cuộc đối đầu gần đây cho thấy.

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã bị chia rẽ từ nhiều năm nay và do đó không thể xây dựng một thế đối trọng với Bắc Kinh. Về mặt quân sự, các quốc gia Đông Nam Á không cân bằng với Trung Quốc, nước này vốn đã được vũ trang ồ ạt từ nhiều năm nay.

Vì vậy không có gì đáng ngạc nhiên, khi những chuyên gia Việt Nam khác nhau vào tháng 8 (chú thích của người dịch: chính xác là 6/10/2019) tại một cuộc tọa đàm ở Hà Nội đã lên tiếng, Việt Nam nên khởi kiện Trung Quốc ra trước một tòa án quốc tế.

Hoàng Việt, một chuyên gia về Biển Đông, nói với Đài Á Châu Tự do (RFA), “Phần đông cử tọa đều thống nhất rằng Việt Nam cần thay đổi chính sách đối ngoại, trong đó có đề nghị thẳng thắn là phát triển quan hệ hơn nữa với Hoa Kỳ, thoát khỏi ảnh hưởng của Trung Quốc”. Phần lớn các chuyên gia thống nhất rằng, luật pháp quốc tế đứng về phía Việt Nam.

Bill Hayton cũng coi khởi kiện là công cụ hữu hiệu nhất để chống lại Trung Quốc. “Lập luận rằng Trung Quốc không để cho Việt Nam có một lựa chọn nào khác là khá thuyết phục“.

Bill Hayton bác bỏ sự phản bác rằng Philippines đã thắng hầu như tất cả các điểm trong vụ kiện năm 2016 tại Tòa án Trọng tài Hague, nhưng nó không có tác dụng đáng kể. Ông viện dẫn đến chính phủ Philippines dưới thời Tổng thống Duterte: “Đó là lỗi của chính phủ khi nó không tận dụng cơ hội có một không hai này“. Thay vì thúc giục thi hành phán quyết này, chính phủ mới đắc cử của Philippines lại đi đường hướng xích gần với Trung Quốc.

Lo sợ các cuộc biểu tình chống chế độ cộng sản

Nhận xét về vụ kiện, ông Hayton bổ sung về khía cạnh giới hạn: “Quyết định này đối với Việt Nam có thể sẽ gây ra một hậu quả lớn. Nó sẽ phá vỡ mối quan hệ Trung-Việt“. Đối với Việt Nam, nhiều cái sẽ lâm vào tình trạng nguy hiểm, bởi vì Trung Quốc không chỉ là một đối tác thương mại quan trọng, mà còn là một đồng minh ý thức hệ đối với Đảng Cộng sản Việt Nam (CPV).

Một vấn đề khác có thể là trong nước. Các cuộc biểu tình phản đối Trung Quốc năm 2014 tại nhiều tỉnh khác nhau đã nhanh chóng chuyển sang chống lại các điều kiện lao động và hệ thống chính trị của Việt Nam. “Đó sẽ là kịch bản ác mộng đối với Đảng, nếu họ cho phép các cuộc biểu tình chống Trung Quốc và sau đó mở rộng thành các cuộc biểu tình chống chế độ cộng sản“. Trong chừng mực này, Hayton tin rằng, thời điểm cho một vụ kiện chống Trung Quốc chưa đến.


Tác giả: Bill Hayton
Biên dịch: Hiếu Bá Linh
Nguồn: Neuer Streit im Südchinesischen MeerBill Hayton

China setzt im Südchinesischen Meer seit Monaten verstärkt auf Konfrontation. Die Anrainerstaaten haben dem wenig entgegenzusetzen. In Vietnam mehren sich Stimmen, China zu verklagen.

Những người cùng khổ ở Đắk Nông


Khi ước mơ thoát nghèo lại dẫn đến chấn song sắt và xà lim tử tù.

Từ trái sang, Đặng Văn Hiến, Hà Văn Trường và Ninh Viết Bình trong phiên toà xét xử sơ thẩm vào đầu năm 2018. Ảnh: Báo Zing

Thuở xa xưa, không ai để ý đến Tây Nguyên xa xôi, một vùng đất chưa có nhiều người biết đến, vốn nuôi nấng những tộc người còn chưa có chữ viết. Ở đó, rừng rậm là bá chủ. Rừng ôm trọn lấy tất cả. Rồi người Pháp đến để khai mở vùng đất rậm rạp này. Người Kinh chỉ mới mò mẫm đến chốn hoang vu này trong những năm chiến tranh khói lửa.

Tây Nguyên mở rộng vòng tay với tất cả, những ai chịu được cái buồn muôn thuở. Đâu đâu cũng là rừng, mùa nào cũng buồn như mùa nào, yên tĩnh, trầm lặng. Dân di cư sợ hãi, co cụm vào một chỗ để chống chọi với cái buồn nẫu ruột.

Nhưng đó là chuyện của ngày xưa, ngày những người Kinh còn xa lạ với khí hậu khắc nghiệt, rừng rậm âm u. Tây Nguyên bây giờ thoáng đãng hơn, tiện nghi hơn bởi vị bá chủ đã bị chặt hạ trong những đợt xâm lăng vô cùng tận. Sau chiến thắng, đội quân đó lại xâu xé lẫn nhau.

Đặng Văn Hiến cũng là di dân nhưng anh không ghi danh vào đội quân hung tàn đó. Anh đến với Tây Nguyên trên đôi chân trần, khuân trên vai một ước mơ nhỏ bé nhưng cháy bỏng. Không chỉ anh, những người đồng hương của anh cũng thế. Nghèo đói đã buộc họ ra đi.

Làn sóng di dân

Đầu những năm 1990, những tộc người ở phía Bắc di cư vào Nam đã tạo thành một làn sóng di dân khổng lồ. Họ nghèo quá rồi, không còn đủ đất đai để trồng trọt nữa. Mà họ chỉ biết mỗi cái nghề đấy.

Lời đồn thổi về một mảnh đất rộng lớn ở miền Nam được truyền miệng nhau, nơi mà họ vẫn có thể sống bằng bản năng làm nông và sự am hiểu núi rừng của mình. Tây Nguyên nghẹt thở đón nhận dòng những người tiếp nối nhau đi tìm đời sống mới.

Khi đó, ở một vùng quê nghèo ở Lạng Sơn, gia đình Đặng Văn Hiến, người dân tộc Nùng, vẫn có thể chống chọi với cái đói và cái rét. Họ mới chỉ có một đứa con gái. Họ cũng có một căn nhà riêng và biết sống chắt chiu. Nhưng cuộc sống tằn tiện đắp đổi qua ngày đó kéo dài không lâu. Hiến cũng đến chỗ này chỗ kia trong tỉnh để làm thuê nhưng đều thất bại. Có cố gắng ở mảnh đất quê nhiều đến đâu đi nữa thì cái nghèo vẫn bám anh như đỉa đói bám chân.

Mang mơ ước vào Nam

Cuối cùng, lời đồn thổi và động viên của bạn bè đã thuyết phục được anh thử vận may một lần, đúng hơn là nghèo đói không cho anh cái quyền được chần chừ.

Anh sẽ theo người quen vào Tây Nguyên một chuyến. Nhưng anh đã tính trước, rằng đất ở trong đấy rẻ, lại dễ trồng trọt, anh sẽ chỉ cần đi làm thuê một thời gian thôi. Anh sẽ ăn uống dè sẻn, sẽ tích góp đủ tiền để mua một mảnh đất nhỏ. Rồi anh sẽ cất nhà trên đó, sẽ đón vợ con vào đoàn tụ. Anh sẽ cất nhà gỗ cho rẻ tiền. Lúc nào dư dả, anh sẽ xây nhà bê tông. Điều và cà phê thì chỉ cần trồng một vài năm rồi cứ thế mà thu hoạch. Vợ sẽ nhặt những trái điều căng tròn còn anh sẽ tước những hạt cà phê chín mọng. Tất cả sẽ do chính tay anh vun trồng. Nếu không thích, anh sẽ nhổ chúng đi rồi trồng những cây khác. Anh không phải làm công cho ai cả.

Đầu những năm 2000, khi anh vào Nam đã được một thời gian và biết rõ những vùng Bình Phước, Đắk Lắk và Đắk Nông ngày nay, anh đón vợ vào rồi cùng đi làm thuê. Dẫu sao đủ vợ đủ chồng sẽ đồng lòng hơn, ước mơ sẽ đến sớm hơn khi hai người cùng nhau tích góp.

Năm đó, ước mơ của hai vợ chồng đến theo một cách khác. Họ lấy tiền dành dụm được để thuê đất rẫy của người quen với giá rẻ. Dẫu chỉ là đất thuê nhưng vẫn có chút cảm giác thuộc về mình.

Với bàn tay cần cù của cả hai, những vườn rau mơn mởn của mùa trồng trọt đầu tiên đã nảy nở. Nhưng đúng lúc đó, trời dội liền mấy cơn mưa tầm tã, rả rích mấy ngày trời. Những luống rau cũng phải đầu hàng hàng trước số phận. Hết vốn nhưng không chán nản. Anh Hiến và vợ lại lặn lội, làm thuê khắp vùng đất mà anh nghĩ sẽ có cơ may đổi đời này. Làm gì cũng được, từ tước cà phê, dọn vườn điều, nhặt điều, phơi sẵn, v.v. miễn họ có tiền cho ước mơ của mình.

Mảnh vườn của Hiến

Năm 2005, ước mơ của anh đã hiện ra ngay trước mắt. Tôi nghĩ anh đã cố hết sức để tìm ra mảnh vườn của mình sớm nhất có thể. Mảnh vườn đó nằm sâu hun hút sau mấy dãy núi, cách thị trấn Gia Nghĩa (Đắk Nông) đến 90 cây số.

Quốc lộ 14 thẳng tắp dẫn đến thị trấn Gia Nghĩa thì không có gì để nói. Nhưng từ ngã ba Đông Dương thì tôi phải đi trên một con đường đất đỏ kỳ dị. Không phải ai cũng đủ kiên nhẫn và kỹ năng lái xe máy để đi trên những cung đường như thế này. Du khách cũng đã giã từ con đường này, từ giã thác Đắk G’lun mờ ảo. Mùa mưa, hai bánh của xe máy phải gắn xích thì mới chiến thắng con đường khốn khổ này. Mùa nắng cũng không thể chạy nhanh vì lòng đường mấp mô, mô đất cùng với đá như những gai nhọn hất cả bánh xe tung lên không trung.

Hai bên đường, đồi núi đã “xuống tóc” thành những ngọn đồi trọc, dấu hiệu chiến thắng của đội quân xâm lăng.

Mảnh vườn của Hiến nằm ở phía bên kia con suối, sau khi qua một làng nhỏ của những người Mông di cư từ miền Bắc. Ở đầu con suối này là nhà của đội trưởng Sắc, quản lý đồn công an của Tiểu khu 1535. Vì vậy, ai ra vào khu vực này anh ta đều nắm rõ như lòng bàn tay.

Có lẽ phải vào tận cùng những nơi xa xôi như vậy mới có chỗ cho ước mơ của Hiến. Kể cả cái thị trấn Gia Nghĩa bé nhỏ hay dọc theo Quốc lộ 14 trông có vẻ đìu hiu cũng đã khước từ anh. Anh thuê đất ở đây để trồng khoai mì rồi mua lại từ người chủ đã quá chán ngán với cảnh núi rừng nơi này. Hiến vay của bố 24 triệu đồng cộng với tiền dành dụm để mua cho kịp lúc ông chủ muốn bán nó đi.

Phía bên kia con suối này là Tiểu khu 1535. Từ đây, bạn có thể thấy ngôi nhà của đội trưởng Sắc. Ảnh: Luật Khoa tạp chí

Tiểu khu những ngày không yên ả

Ở một vùng sâu hun hút như vậy nhưng Tiểu khu 1535 chưa bao giờ là một vùng đất bình yên. Đồn công an bận rộn suốt với những vụ đánh đấm trong vùng. Chốc chốc tôi lại thấy đội trưởng Sắc gọi lính của anh thay sắc phục rồi cưỡi xe máy chạy mất hút sau mấy quả đồi. Những bữa cơm của họ thường không thể kéo dài hết bát cuối cùng.

Đồn nằm trên một đỉnh đồi khá cao, cách con suối khoảng bảy, tám cây số. Đường lên đó khó gấp đôi con đường từ ngã ba Đông Dương rẽ vào. Trại khá rộng, phía trước là một quảng sân khá rộng ngó ra những ngọn đồi trọc đang đợi những cây điều lớn lên. Mấy chiếc xe máy, một bàn ăn cơm, vài chiếc võng dù trang trí cho khoảng sân này. Bên trong nhà có một lối đi ở giữa, hai bên là nơi ngủ của công an được đóng bằng ván cao khoảng một mét, bên dưới là nơi để đồ dùng.

Chuyện đánh đấm chủ yếu xảy ra giữa những người nghèo khổ đang thực hiện ước mơ và đội quân xâm lăng là các công ty trồng trọt được chính quyền cho thuê đất. Một chuyện không mới ở Tây Nguyên khi chính quyền giao đất cho doanh nghiệp bằng cách vẽ lên bản đồ hoặc chỉ tay về phía những quả đồi. Ở những nơi đó, họ không biết hoặc giả vờ không biết đã có những di dân nghèo khổ đang canh tác. Nông dân không có giấy tờ sử dụng đất, họ mua lại hoặc tự phát hoang ở những mảnh rừng mà họ nghĩ là vô chủ.

Rồi những công ty trồng trọt từ trên trời rơi xuống, cầm sẵn giấy tờ thuê đất đến giành giật ngôi vườn của họ, cũng bởi vì trồng trọt ở những vùng đất này quá béo bở. Bằng một cách nào đó, các công ty dễ dàng có được những khu đất màu mỡ; giá nhân công lại rẻ mà còn dễ dãi khi không đòi hỏi hợp đồng lao động; giá điều và cà phê cũng thường ổn định. Vì vậy mà họ bất chấp luật pháp để công nhân đánh đấm với nông dân, giành từng mét đất.

Năm 2008, ba năm sau khi Hiến trồng những cây điều và cà phê đầu tiên. Mảnh đất của anh đã trở thành một ngôi vườn trông cũng đẹp mắt, có thể dựa vào đó mà sống. Cũng trong năm đó, công ty Long Sơn được chính quyền tỉnh cấp đất. Ngay lập tức, họ phát hiện ra những nơi trên giấy tờ thuộc về họ đã có người trồng trọt. Họ đưa công nhân cầm gậy gộc, máy xúc đến húc đổ vườn điều của Hiến và nhiều hộ dân trong vùng.

Lúc này, Hiến có lẽ đã học được cách trở nên mạnh mẽ hơn mỗi ngày. Mảnh vườn của anh nom lúc nào cũng có cảm giác là đang có người rình rập để phá hoại. Anh không thể đánh mất ước mơ của mình dễ dàng như vậy. Anh đã đi một đoạn đường dài từ Lạng Sơn tới Đắk Nông, rồi cần cù làm việc để có được mảnh vườn này.

Chính quyền cũng không có cách giải quyết. Chuyện đánh đấm vì thế mà xảy ra trong nhiều năm, nhiều nông dân bị đánh gãy chân gãy tay, chấn thương sọ não phải nhập viện, bị bắt đi tù vì gây rối trật tự, thỉnh thoảng còn có tiếng súng nổ. Một vùng đất đầy ước mơ nhưng cũng chứa nhiều điều bất trắc.

Những công nhân người Stiêng

Đầu tháng Mười năm 2016, chiếc xe bán tải của công ty Long Sơn đỗ xịch trước một con đường nhỏ đầy đất đỏ dẫn vào một ngôi làng của người Stiêng. Chỗ này cách thị trấn Đồng Xoài sầm uất khoảng mười cây số.

Tổ tiên của người Stiêng là những thợ săn oai hùng. Họ đã truyền lại cho hậu duệ của mình một thân hình cường tráng. Nhưng thật ra nó lại không hữu dụng lắm trong xã hội chuộng sự lọc lõi của người Kinh. Cố gắng lắm họ mới có những bữa cơm no bụng. Họ sống trong những ngôi nhà tình thương, đi nhặt điều, làm thợ hồ, bất kỳ chuyện gì cần cơ bắp và sự cần cù.

Chiều hôm đó, Điểu Thành, Điểu An và Điểu Vinh, ai cũng to lớn vạm vỡ, cùng leo lên chiếc xe bán tải của công ty Long Sơn để lên Tiểu khu 1535.

Vợ của Điểu Thành sắp đẻ đứa con đầu lòng, anh phải kiếm một ít tiền. Điểu An và Điểu Vinh là hai anh em họ, họ cũng muốn có một công việc cố định để tránh đám choai choai vô công rồi nghề trong xóm lôi kéo.

Từ nay, họ sẽ có việc làm cố định. Vinh sẽ có tiền gửi về cho người mẹ đang ốm yếu, người cha không có việc làm, và một ít tiền để em gái cậu có thể học hết lớp 9. Vả lại, họ là những người hàng xóm, có họ hàng với nhau, lại cùng sắc tộc nên không ai dám đụng đến họ, biết đâu sẽ còn vui nữa. Năm đó, Vinh mới 16 tuổi.

Chiếc bán tải nổ máy rồi vòng qua một xóm khác để đón Điểu Tào, một người cha có bốn đứa con. Với mức lương hơn bốn triệu đồng và bao ăn, tất cả đều thấy đường đến tương lai như được rút ngắn dần khi chiếc bán tải tăng tốc trên quốc lộ.

Buổi sáng tang thương

Tuần cuối của tháng Mười năm 2016, mưa đã trút nước xuống Tiểu khu 1535 được hơn ba tháng nay. Con suối đã dâng đầy nước nên chiếc bè kéo dây được mang ra sử dụng. Đất nhão ra, dính vào gót giày thành từng mảng lớn. Nước của sình lầy bắn lên áo quần của người đi rẫy ít nhất phải lên đến đầu gối. Chẳng ai buồn rửa xe máy vì rồi chúng sẽ lại lấm lem vào ngày hôm sau.

Lúc này, vợ chồng Hiến đã có thêm một con trai hai tuổi. Mấy năm trước, con gái đầu của họ là Nhung đã học hết phổ thông ở Bình Phước. Bấy giờ, Nhung đã vào quận Thủ Đức của Sài Gòn để học may ở một chỗ của người quen.

Ngôi nhà mơ ước của Đặng Văn Hiến với vườn điều và cà phê bao quanh. Ảnh: Gia đình cung cấp, chụp vào ngày 9/10/2019.

Công ty Long Sơn có thêm nhân công nên chiến đấu ngày càng hăng hơn. Họ đã đầu tư vào vùng này nên muốn lãi càng nhiều càng tốt. Họ không muốn bồi thường cho người dân vì họ đã có giấy tờ thuê đất do tỉnh cấp là bằng chứng hiệu quả nhất, người dân mới thực sự là người phải trả lại đất cho họ.

Những công nhân người Stiêng ngỡ ngàng với công việc đầy bạo lực ở đây. Họ không chỉ làm nông nặng nhọc mà còn kiêm luôn cả cái công việc đánh đấm nguy hiểm. Thành, Vinh, An và Tào bằng cách nào đó đã tạo ra mối thâm thù ảo với những người nông dân ở đây. Chỉ có cách đó họ mới đóng được vai ác mà công ty đã giao. Họ muốn trở về nhà lắm chứ, để còn đi tìm một tương lai khác. Họ biết thế nào rồi cũng sẽ gặp rắc rối ở đây. Nhưng họ phải lĩnh tháng lương đầu tiên đã, bỏ về lúc này thì chỉ có đi bộ với một cái bụng đói về nhà.

Ba giờ sáng ngày 23 tháng Mười năm 2016, khi cơn mưa đêm còn chưa dứt, ông Thiện – người quản lý của công ty Long Sơn – dựng tất cả các công nhân dậy để chuẩn bị máy móc, hung khí lên đường lấy lại đất. Tờ mờ sáng, khoảng 30 người của công ty Long Sơn tiến đến nhà Hiến khi anh còn đang ngủ. Họ đã đặt sẵn máy ủi ngay trước khu vườn của anh. Những cây điều và cà phê trong vườn anh đã trưởng thành và cho trái đều đặn hằng năm. Công ty Long Sơn cho một tốp người khác mai phục sẵn trước cửa nhà. Tiếng chó sủa inh ỏi khiến anh phát hiện rắc rối đã đến ngay trước cửa nhà.

Hiến có một khẩu súng tự chế dùng để săn chồn từ năm 2011. Khẩu súng này giúp anh chống lại nhóm người hùng hổ của công ty Long Sơn. Không có nó, anh chỉ còn biết đứng nhìn ước mơ của mình nát tan dưới chiếc máy xúc. Thật khó có thể biết chính xác về điều người đàn ông có thể làm khi gia đình họ gặp nguy hiểm.

Điểu An nhìn làn đạn từ trên gác nhà Hiến bay loạn xạ trong không trung đi thẳng đến nhóm công nhân đứng trong vườn và xung quanh nhà Hiến.

Một viên đạn xuyên qua tấm khiên, đâm thủng nón bảo hiểm và găm thẳng vào lớp sọ đầu của An. Những công nhân còn lại chạy tán loạn. Điểu Thành bị làn đạn làm hư hoàn toàn mắt bên phải. Điểu Tào và Điểu Vinh bị thương nặng rồi chết tại chỗ. Và một người khác cũng phải bỏ mạng là Dương Văn Tiến, một người thanh niên 26 tuổi quê ở Ninh Thuận. Tiến đã làm cho công ty Long Sơn được hai năm. Đáng lẽ, nếu Tiến ở lại nhà sau đám tang của em trai mình vào tuần trước đó thì có thể anh đã giữ được mạng sống.

Buổi sáng hôm đó, Hiến còn có Hà Văn Trường là em họ bên vợ đến chơi nhà anh đã hơn một tháng. Trường có đưa đạn cho Hiến lắp vào súng. Anh Ninh Viết Bình, nhà ở gần đó, rất thân với nhà Hiến cũng mang súng chạy đến và bắn hai phát vào nhóm công nhân.

Ở Tiểu khu 1535, người ta chỉ dựng đồn công an chứ không xây trạm y tế. Những người bị bắn kéo nhau chạy khỏi nhà Hiến, chờ đợi mòn mỏi để được chuyển đến bệnh viện.

Sáng hôm đó, tiếng súng phát ra từ khu rẫy của Hiến nhưng không đến được đầu con suối. Phải mất một lúc, ông Long – nhà liền kề với nhà đội trưởng Sắc – mới hay tin. Mất khoảng một tiếng đồng hồ, ông Long mới lái được chiếc xe chở củi bằng đầu kéo máy cày đến chỗ những người bị bắn đang ngắc ngoải. Cũng phải mất ít nhất chừng ấy thời gian để đưa họ đến đầu con suối. Từ đó, họ mới được đưa đến bệnh viện trên con đường lầy lội của ngã ba Đông Dương. Nếu đến bệnh viện ở thị trấn Gia Nghĩa cũng mất không dưới một tiếng đồng hồ vì trời mưa khiến đường rất lầy lội.

Phải chăng tiếng súng của Hiến không ác độc đến nỗi tước đoạt mạng sống của những công nhân ngay lập tức mà họ đã chết vì thời gian di chuyển đến bệnh viện quá lâu?

Có những chuyện chỉ cần xảy ra chậm hay sớm hơn một chút thì tương lai đã có một số phận mới. Đôi lúc, những người nghèo khổ luôn cảm thấy họ làm gì cũng sai và bị trừng phạt.

Trưa hôm đó, khi trời còn mưa lất phất, cảnh đau thương biến mất, trả tiểu khu về với cái buồn muôn thuở. Hiến và Trường, người thấp, kẻ cao, khoác áo mưa đi không ngoảnh lại.

Hà Văn Trường

Anh Trường là em họ bên vợ của Hiến, cùng quê ở Lạng Sơn. Anh cao, gầy, gương mặt góc cạnh, rõ những đường nét của một người đàn ông vất vả. Nhà nghèo, cha mẹ già và đứa con mới hai tuổi, Trường vào thành phố Hồ Chí Minh làm công nhân cho một xưởng nấu sắt.

Tháng Chín năm 2016, lò nấu sắt nổ bung bét thành từng mảnh, Trường xém chết tại đó. Anh nghỉ việc rồi rong ruổi lên nhà Hiến ở chơi ngót nghét đã hơn một tháng. Nói là ở chơi nhưng có lẽ anh không còn chỗ nào để đi.

Chỉ đưa băng đạn cho Hiến nhưng anh không tránh khỏi tội danh giết người với 12 năm tù giam, giảm xuống còn chín năm tù sau khi xét xử phúc thẩm.

Cho đến lúc mãn hạn tù, Trường chỉ mới 40 tuổi, anh vẫn có thể xây dựng lại cuộc đời. Nhưng vấn đề là giờ anh không biết mình còn giữ được mạng sống cho đến ngày mãn hạn tù hay không.

Những cơn đau đầu khủng khiếp đến với Trường sau ngày anh bị bắt. Trước đó, anh hoàn toàn là một người khỏe mạnh.

Không biết công an giam anh thế nào nhưng tháng Tư năm 2019, Trường nhập viện ở Bệnh viện Đồng Xoài lần thứ hai rồi chuyển gấp lên Bệnh viện Đa khoa Chợ Rẫy để mổ vì xuất huyết não. Lúc em trai của anh gọi điện cho tôi, chân anh vẫn bị còng vào chiếc giường sắt của bệnh viện trong tình trạng mê man hoàn toàn.Vợ của Trường chưa bao giờ đến thăm anh. Chị mang đứa con trai hai tuổi bỏ về nhà bố mẹ khi anh bị bắt. Bố của Trường mất hồi tháng Chín sau một cơn bạo bệnh. Người mẹ già thì đang nằm bệnh viện vì u phổi.

Hà Văn Trường nằm mệt nhọc trong bệnh viện Đồng Xoài, bị xích chân vào giường bệnh và hai công an canh gác trước cửa phòng bệnh. Ảnh: Gia đình cung cấp.

Ninh Viết Bình

Ninh Viết Bình rời bỏ quê nhà ở Thái Nguyên sau khi bố mẹ từ chối cho anh kết hôn với một người phụ nữ. Bằng một cách nào đó, anh vẫn đăng ký kết hôn và có một đứa con với cô ấy.

Nhưng cuộc hôn nhân không chính thức ấy không đi được đến đâu. Anh bỏ vào Tiểu khu 1535 rồi dựng nhà và sống một mình ở đó, cách nhà Hiến khoảng một cây số. Hiến và Trường quen nhau như những người tha phương cầu thực và co cụm lại để bảo vệ lẫn nhau.

Khi anh bị bắt, cha của anh đã vào tiểu khu để thay anh chăm sóc vườn điều và cà phê. Nhưng gần đây, ông không thể chăm sóc được nữa vì sức khỏe lao dốc nên lại trở về Thái Nguyên. Ninh Viết Bình còn chịu thêm 15 năm tù giam nữa mới được trở về nhà. Lúc đó, anh sẽ ở vào tuổi 53.

Mai Thị Khuyên – vợ của Hiến

Trở thành vợ của một tử tù sau phiên tòa sơ thẩm vào đầu năm 2018, chị vẫn tin chồng mình xứng đáng được ân xá vì trong lòng chị, anh Hiến là một người hùng.

Từ ngày chồng bị bắt, chị Khuyên ngược xuôi trên những chuyến xe đò Bắc – Nam, vật vã với chứng say xe nặng. Khi thì chị về Bắc để lo cho bố mẹ chồng, chăm sóc đứa con trai giờ đã năm tuổi đi học mẫu giáo. Khi thì chị về lại Đắk Nông để thăm anh Hiến và coi sóc khu vườn tược. Khi thì chị chạy tiền từ nhiều nơi để bồi thường dần cho các gia đình nạn nhân.

Chị Khuyên không thể làm công việc làm vườn như chồng vì lâu lâu chị lại bị mệt nặng do hở van tim. Gần đây, chị đưa cho tôi xem một giấy xét nghiệm về khối u ở vú. May mắn thay, đó là không phải là một khối u ác tính.

Bản án tử hình của anh Hiến đã khiến chị vượt xa ra khỏi cuộc sống trước kia. Trước đó, chị là vợ của một nông dân bình dị, có một khu vườn nhỏ, có những đứa con thơ và chỉ lo việc bếp núc trong nhà. Nhưng từ ngày chồng gặp nạn, chị biết dùng mạng xã hội, chị trả lời phỏng vấn báo chí, chị gặp đại diện của các đại sứ quán, v.v.

Đặng Thị Nhung – con gái của Hiến

Suốt mấy tháng đầu năm nay, Nhung ở nhà một mình. Khi bầu trời sập tối, tiếng côn trùng thi nhau râm ran trong những bụi cây, Nhung đóng cửa ở một mình trong căn nhà ván gỗ có mấy chỗ đã hư hỏng vì mối mọt.

Trước nhà có một cái sàn nước nhỏ để rửa chén và giặt giũ. Nơi tắm rửa cũng nằm ở phía trước nhà, cạnh sàn nước, kế đến là nhà bếp. Khi trời mới hừng đông, Nhung thức dậy để chuẩn bị nông cụ làm vườn.

Khi bố Nhung bị bắt, gia đình đã mất đi một người đàn ông duy nhất. Công việc làm vườn giao lại cho chính cô con gái 20 tuổi chưa một lần đụng tay vào cán cuốc. Đáng lẽ, Nhung sẽ được đi Nhật Bản để làm việc như lời hứa của bố. Ước mơ của bố nhưng cũng là niềm mong ước của Nhung.

Nhung kể với tôi rằng, trước khi bố bị bắt, cô đã chán cái tiểu khu xa xôi, hẻo lánh, mùa nào đi lại cũng cực nhọc và còn đầy nguy hiểm với những tay du côn do các công ty thuê mướn này. Cũng vì mong ước này mà em đi học nghề may sau khi tốt nghiệp phổ thông.

Nhung có trách bố cô trong những ngày đầu ông bị bắt. Nhưng bây giờ đã khác, Nhung thương mến cái tiểu khu này hơn, cô biết bố đã cực nhọc như thế nào với gốc điều và cà phê.

Ba tháng trước, Nhung đưa tôi xem lá thư mà cô gửi bố, trong đó có đoạn viết: “Bố à, bố là một người rất dũng cảm, hy sinh vì mọi thứ. Bố chấp nhận đánh đổi tất cả để gia đình có được cuộc sống tốt hơn. Con cũng đã mạnh mẽ hơn, đôi chân bé nhỏ của con đã vững vàng hơn. Con sẽ làm tròn trách nhiệm của một người con, một người chị mạnh mẽ để vượt qua tất cả khó khăn. Bố đã mang tới cho con biết bao là nỗi nhớ, biết bao là tủi hờn nhưng chính vì điều đó đã giúp con khôn lớn, nghị lực và kiên cường hơn trong cuộc sống.”

Vợ và con của Hiến chụp cùng bố mẹ, anh chị em của anh. Chị Mai Thị Khuyên bế con trai 5 tuổi, Đặng Thị Nhung (áo xanh, hàng thứ hai), ông Đặng Văn Lợi – cha của Hiến (ngoài cùng, bên phải). Ảnh: Thịnh Nguyễn

Đặng Văn Lợi – cha của Hiến

Suốt những năm 70, khi quân đội Mỹ triển khai những chiến dịch ném bom ác liệt cuối cùng của họ bằng máy bay B-52 xuống những vùng quê nghèo ở Lạng Sơn, ông Đặng Văn Lợi thu mình trong những căn hầm nhỏ để tải đạn cho bộ đội. Vì gia đình chỉ có hai anh em nên nhà nước để ông làm dân công hỏa tuyến còn người anh thì cầm súng chiến đấu. Cách vài tuần ông lại đi một chuyến, đào đường, tải đạn, vận chuyển lương thực cho bộ đội. Hiến được sinh ra cũng trong những năm tháng chiến tranh đó.

Hòa bình lập lại, ông Lợi được giữ chức trưởng thôn và gia nhập đảng Cộng sản Việt Nam. Những năm 1990, ông làm gương cho dân làng khi khuyên Hiến vào Nam để không phải lấn chiếm đất đai như những người nghèo đói khác.

Ông Lợi có nét nghiêm khắc, cương nghị của một đảng viên cộng sản ở những vùng quê nghèo. Khi hay tin con trai cả bắn chết người, ông giận lắm. Ông nghĩ dù là con trai mình hay ai đi chăng thì đều phải đền tội cho xứng đáng.

Nhưng bây giờ thì ông đã thay đổi, sau khi vào tận Đắk Nông để kiểm chứng hết mọi việc, ông tin nếu là Hiến thì ông cũng sẽ làm như vậy. Người lương thiện nào cũng sẽ đấu tranh đến cùng cho những gì họ đã cần cù tạo ra.

Những người cùng khổ

Trên mạng xã hội, người ta hay nói về những ngôi sao, những tỷ phú, những giáo sư tài năng chứ rất hiếm khi nào nói về những người nghèo khổ. Họ chưa bao giờ là chủ đề trong quá một ngày.

Nhưng Đặng Văn Hiến đã khiến người ta nói nhiều hơn về những nông dân nghèo khó có ước mơ. Trong những dòng chia sẻ trên mạng xã hội, Hiến đại diện cho những người lao động chân chính nhưng bị đẩy vào đường cùng mà bản án tử hình là một vực thẳm có thể nuốt chửng anh bất cứ lúc nào.

Trước cái ngày Hiến cầm súng lên nổ những phát đạn long trời nhắm vào những người công nhân vốn cũng chẳng khá khẩm gì hơn, anh chẳng có gì ngoài một ước mơ nhỏ nhoi và một mảnh vườn mà anh đã vất vả lắm mới có được. Anh chỉ cố gắng để bảo vệ nó mà thôi. Rồi Hà Văn Trường và Ninh Viết Bình, họ cũng chỉ như Hiến, cố gắng đến với ước mơ bằng đôi bàn tay chất phác của mình.

Tôi dám chắc có rất nhiều người hiểu được nỗi đau khổ của họ trước sự khốn cùng của luật pháp. Từng ngày qua, họ cũng phải đấu tranh như Hiến, đó là những dân oan mất đất, những người tù hứng chịu những bản án bất công, và những người nghèo làm gì cũng thấy mình sai và bị trừng phạt.

Dường như ở đất nước chúng ta, những ước mơ bình dị và thiện lương của những người sống dưới đáy xã hội, rất nhiều khi, lại đẩy con người ta đến sau chấn song sắt và xà lim tử tù. Đó không phải là một đất nước của hy vọng. Đó là một đất nước tuyệt vọng.

***

Bài viết dựa trên hồ sơ vụ án Đặng Văn Hiến và tư liệu phỏng vấn các nhân vật.


Trần Phương
Luật Khoa

Thấy gì qua chuyến đi sắp tới của ông Esper tới Hà Nội?


Cách đây gần hai tuần, một nguồn tin từ giới ngoại giao châu Á tại Bắc Mỹ nói, ông Mark Esper, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sẽ đến Việt Nam và các Bộ trưởng quốc phòng Mỹ, Nhật, Hàn sẽ họp tại Hà Nội.

Bộ trưởng QP Mark Esper. Nguồn: Pentagon

Tin này được một số cơ quan truyền thông trích dẫn từ tin chính thức của Thông tấn xã nhà nước Việt Nam sau đó khoảng hơn một tuần.

Tuy nhiên các cơ quan truyền thông, có thể không chú ý đến chuyện Mỹ, Nhật, Hàn, mà chỉ đưa chuyện ông Esper đến Hà Nội thôi.

Theo tôi câu chuyện này rất quan trọng trong tình hình biển Đông đang bị người Tàu quậy phá hiện nay.

Đồng thanh tương ứng

Người Tàu quậy biển Đông ảnh hưởng đến các nước sau đây:

Việt Nam hết yên ổn làm ăn, vì nguồn khí đốt khai thác ngoài biển sẽ bị mất ổn định, mà thông tin cho biết, nguồn này chiếm tới 10% năng lượng của Việt Nam hiện nay.

Hàn Quốc và Nhật Bản sẽ rất phiền lòng khi Tàu chiếm mất cái hải lộ biển Đông. Nhiên liệu và nguyên liệu từ khắp nơi đổ về hai quốc gia công nghiệp tiên tiến này sẽ rất khó khăn, nếu người Tàu bóp cổ biển Đông.

Người Mỹ lo ngại chuyện “vành đai, con đường” và ảnh hưởng của người Tàu sẽ mạnh mẽ hơn khi người Tàu nắm hải lộ biển Đông.

Thành ra rất dễ hiểu là bốn anh Việt, Mỹ, Hàn, Nhật là những đồng minh rất tự nhiên của nhau, bất kể chế độ chính trị có khác nhau chăng nữa (Mỹ có khi còn chỉ trích nhân quyền Việt Nam, chứ Hàn và Nhật thì chẳng bao giờ.)

Và bốn anh bạn “đồng thanh tương ứng, đồng khí tương câu này” lại đang mắc mứu nhiều chuyện không vui.

Mỹ với Trumpism dân túy đang co vòi lại, mặc dù các ông tướng Mỹ ở Ngũ Giác đài cứ phát sốt lên mỗi khi người Tàu quậy phá biển Đông. Nhưng ông Trump đang ngồi ở Bạch Cung và không muốn chi tiền thì biết làm sao! Đâu phải tự nhiên mà một ông giáo Ryan Martinson ở trường hải quân Mỹ cứ tung ra hình ảnh tàu của Bắc Kinh ở biển Đông liên tục.

Hàn Quốc và Nhật Bản lại đang hục hặc với nhau, mà ông Trump thì không thèm làm hòa giải (cũng có thể ông cũng chẳng hiểu chuyện gì đang xảy ra với các ông bạn da vàng khó hiểu kia!)

Việt Nam có vị trí thuận lợi nhất để cản trở người Tàu, nhưng lại yếu xìu, súng ống chẳng có.

Vậy bốn ông bạn họp nhau là phải rồi.

Hà Nội có vội được không?

Trong chuyện này ta phân tích các hành động và ý muốn của Hà Nội như thế nào?

Như đã nói trong một bài trước đây, tôi cho rằng chuyện đu dây của Hà Nội trở nên khó hơn sau khi Tàu bắt đầu quậy bãi Tư Chính.

Nhưng tôi cũng cho rằng chuyện Hà Nội xích lại gần Washington lại là một chuyện: Tình trong như đã, mặt ngoài… Rất e!

Hà Nội e đủ thứ: thương mại quá lệ thuộc Tàu, súng ống lẹt đẹt, mà cái nỗi sợ lớn nhất là có nhiều thầy chú trong trung ương đảng hổng chừng rất thân Tàu.

Thành ra ta thấy ông Bình Minh nói năng như gà mắc mưa tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc, mặc dù tôi cho rằng ông Minh sẽ là những người Việt Nam chống Tàu tới chết, như bố ông vậy!

Tiền của thì Hà Nội chắc cũng không thiếu để mua súng Mỹ, nhưng đùng một cái như vậy thì đám súng ống Nga vất đi đâu? Xài hai cái cùng lúc cũng được như anh Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng phải có thời gian.

Cũng xin nhắc lại là Mỹ (thời ông Obama hay ông Trump tôi quên mất) đã xếp Việt Nam là một trường hợp ngoại lệ, Mỹ cho phép mua súng Nga mà Mỹ không cấm vận.

Điều này và những chuyện khác nữa (như các chuyến thăm như con thoi của các tướng Mỹ tới Việt Nam) chứng tỏ Mỹ cần Hà Nội lắm trong cuộc chiến chống Tàu. Càng cần hơn khi ông Trump không muốn can dự làm sen đầm quốc tế.

Hãy tự đặt mình ở vị trí các tướng Mỹ như ông Mattis, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ. Bây giờ chống Tàu thì dùng cái anh có vẻ cũng lực điền nhưng thiếu ăn là anh Việt Nam này thôi. Bằng cách nào? Bán súng ống, tập dượt cho nó thôi. Không bề mặt được thì làm lén vậy, Tàu có la lên mình cứ chối!

Ta nên nhớ là ông Esper từng là sĩ quan sư đoàn không kỵ 101, rồi trước khi làm Bộ trưởng, ông từng là tay lobby rất thành công của một hãng vũ khí lớn của Mỹ (nói nôm na là một tay lái súng có hạng).

Sang chuyện bộ ba quốc phòng Mỹ, Hàn, Nhật. Có thể là ông Trump chẳng biết gì về sự nguy hiểm nếu như liên minh Hàn – Nhật bị sứt mẻ, nhưng các ông tướng Mỹ chắc chắn phải biết, các ông tướng Nhật và Hàn cũng phải biết và tĩnh táo bỏ qua sự kích động dân túy dân tộc chủ nghĩa ở Seoul và Tokyo. Chính vì lý do đó mà nguồn tin ngoại giao mà tôi đề cập bên trên đến từ các tay tùy viên quân sự của các tòa đại sứ.

Trong tình hình đó thì đâu là nơi thuận tiện nhất để bộ tứ họp bàn ngoài Hà Nội? Hà Nội vừa gần Bãi Tư Chính nhé, gần đội USS Reagan đang bơi ngoài kia, mà Hà Nội cũng là nơi Samsung cùng Toyota đang làm ăn phát đạt!

Hà Nội đã từng nâng cao vai trò trung gian của mình trong vụ thượng đỉnh Trump – Kim, dù cho vụ này thất bại, thì tại sao không làm hòa giải Hàn – Nhật, rồi nhân đó tìm được giải pháp chi đó cho mình!

Dĩ nhiên tôi cho rằng, nếu đúng như phân tích trên, thì đây là một nỗ lực của giới ngoại giao Hà Nội, nhưng mọi người đều biết vai trò của giới ngoại giao Việt Nam vẫn còn yếu so với các thế lực công an và quân đội, vốn bị kềm kẹp rất lâu bởi chế độ chính ủy, và đương nhiên người Tàu không bao giờ bỏ lỡ cơ hội từ xưa đến giờ để ảnh hưởng tới các vị chính ủy ấy.

***

Vĩ thanh: Trong cùng một ngày này, nhiều người Việt Nam, nhất là ở hải ngoại chú ý đến chuyện ông Nguyễn Từ Huấn được gắn lon Phó Đề đốc, hơn là tin ông Esper sang Hà Nội.

Cũng phải thôi, đó là niềm tự hào của chúng ta. Nhưng an nguy của chúng ta thì tôi thấy nằm ở cái tin ông Esper hơn.

Ông Huấn đã từng nói với một nguồn tin mà tôi có, rằng ông không muốn nhắc lại chuyện người nhà ông bị cộng sản thảm sát hồi Mậu Thân, dù ông rất đau buồn. Tôi nghĩ ông sẽ rất hăng hái nếu được lệnh chỉ huy một tàu chiến Mỹ đến đóng ở căn cứ Cam Ranh, và ông sẽ rất vui lòng hợp tác với các sĩ quan Việt Nam ở đó. Ông thuộc lớp người Việt lớn lên ở Mỹ mà tôi rất kính trọng: Vẫn giữ hồn cốt của người Á Đông, đồng thời cũng học được điều đáng học ở người Mỹ: Move On!


© Jackhammer Nguyễn
    từ San Francisco

Bài học Kurds cho người Việt Nam - Sự phân liệt của dân tộc Kurds


Một dân tộc chia rẽ, cấu xé nhau, không có một hướng đi chung, không thể vận dụng được sự ủng hộ từ quốc tế và cũng không xứng đáng để được quốc tế ủng hộ.


Người viết đã có dịp bàn đến bài học dân tộc Kurds rút ra cho người Việt Nam trong 2 bài viết trên talawas.

Bài thứ nhất viết năm 2005 và bài thứ hai viết năm 2010. Thời gian rất dài nhưng các ý chính vẫn còn nguyên vẹn vì điều kiện chính trị tại Việt Nam chưa thay đổi.

Cuối tuần sẽ ra thư viện đọc lại sách cũ để viết “Bài học Kurds cho người Việt Nam” khai triển rộng hơn từ bài viết năm 2010.

Trong bài viết “Cách mạng dân tộc dân chủ trong tình hình mới” đăng trên talawas ngày 5 tháng 9, 2010 (http://www.talawas.org/?p=24133) người viết nhắc đến số phận dân tộc Kurds, một dân tộc đông đến 35 triệu người nhưng không có một mảnh đất để gọi là quê hương và hiện đang sống rải rác ở vùng Tây Á.

Mời các bạn bấm hay copy link của bài từ website talawas ở trên để đọc.

Ý chính rằng, trong lịch sử nhân loại ngày nay, không có dân tộc nào chịu đựng hơn Kurds. Mỹ lợi dụng họ. Thổ Nhĩ Kỳ tàn sát họ. Syria xô đuổi họ. Saddam Hussein tiêu diệt họ. Tin tức còn nhắc, Ali Hassan al-Majid, người bà con của Saddam Hussein và còn được gọi là hung thần Chemical Ali, đã lùa hàng trăm ngàn đàn bà và trẻ em Kurd vào các hầm hơi ngạt ở vùng biên giới Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ năm 1988.

Tuy nhiên, tất cả yếu tố bên ngoài đó chỉ đóng góp một phần vào sự chịu đựng của người Kurds, phần còn lại là sự phân liệt trầm trọng trong cộng đồng 35 triệu người Kurds sống trong nhiều quốc gia.

Trong cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iraq, ai cũng nghĩ những kẻ có lợi nhiều nhất là dân tộc Kurds. Nhưng không, họ là những người chịu đựng thiệt thòi nhiều nhất.

Nhiều nhà phân tích đều cho rằng Mỹ phản bội lý tưởng độc lập của nhân dân Kurds.

Điều đó chỉ đúng một nửa. Nửa còn lại là sự phân liệt vô cùng trầm trọng trong tập thể 35 triệu Kurds sống trong nhiều quốc gia vùng Tây Á.

Một dân tộc chia rẽ, cấu xé nhau, không có một hướng đi chung, không thể vận dụng được sự ủng hộ từ quốc tế và cũng không xứng đáng để được quốc tế ủng hộ.

Người Việt quan tâm đến tương lai đất nước học được gì từ sự phân liệt của dân tộc Kurds?

Không ít người Việt, trong 44 năm qua đã hoài vọng quá nhiều vào những thế lực ở nước ngoài, những bàn tay giúp đỡ của nước ngoài mà quên rằng, một con người đứng dậy bằng chính sức mạnh của mình thì họ mới là con người có sức mạnh, nếu ai nâng vai họ đứng dậy, dìu dắt họ đứng dậy, người đó không còn là chính bản thân của họ nữa.

Do đó, chưa bao giờ trong lịch sử Việt Nam, việc tập trung sức mạnh dân tộc trên nền tảng một xã hội dân chủ trở thành một nhu cầu bức thiết hơn hôm nay.

Khác với lý luận “cách mạng dân tộc dân chủ” có tính áp đặt, dựng trên những lọc lừa dối trá, cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ngày nay là cuộc vận động toàn dân tộc, tận dụng mọi chất liệu, vốn liếng, tài năng của người Việt trong cũng như ngoài nước.

Nội dung của cách mạng dân tộc dân chủ là tập trung sức mạnh dân tộc, gạt bỏ mọi bất đồng, vận dụng các điều kiện quốc tế thuận lợi để đẩy mạnh cuộc vận động dân chủ tại Việt Nam đến thành công, thiết lập một chế độ dân chủ pháp trị, hiện đại hóa đất nước toàn diện làm nền tảng cho việc phục hồi chủ quyền đất nước, mở đường cho một Việt Nam thăng tiến lâu dài.

Chỉ có một dân tộc Việt Nam đoàn kết dưới ngọn cờ dân chủ mới thắng được bá quyền Trung Cộng.

Không ai nói con đường cách mạng dân tộc dân chủ là con đường tráng nhựa, sẽ đến chiều nay hay sáng mai, nhưng chắc chắn sẽ đến, miễn là mỗi người Việt còn đang nghĩ đến an nguy dân tộc, bỏ ra một chút công sức, đóng góp một ít tài năng.

Dăm giọt nước không đầy sông nhưng dòng sông không phải tự nhiên đầy mà là tích lũy từ nhiều giọt nước.

Sự phân liệt của dân tộc Kurds


Một số bạn muốn giải thích thêm về tình trạng phân liệt của dân tộc Kurds từ sau Thế Chiến Thứ Hai và nhất là trong chiến tranh Iraq. Dưới đây là tóm tắt.

Theo Ferdinand Hennerbichler trong nghiên cứu The Origin of Kurds (Nguồn Gốc Kurds) Kurds là một dân tộc sống tại các nước Thổ Nhĩ Kỳ, Bắc Iraq, Tây Bắc Iran, Bắc Syria, Azarbaijan và Amernia. Về dân tộc học, Kurds có nguồn gốc Iran bởi vì nói tiếng Iran.

Người Kurds gọi họ là Kurdistan để chỉ giòng giống Kurds dù sống ở đâu.

Đa số người Kurds theo đạo Hồi, phái Sunni.

Dân số Kurds vào khoảng 17 triệu đến 40 triệu tùy theo nguồn tính.

Sở dĩ con số ước tính sai biệt khá xa bởi vì các nước chủ nơi dân Kurds sống như Iran, Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ v.v.. thường cố tình công bố số dân Kurds thấp để làm nhẹ vai trò của người Kurds tại các quốc gia này.

Năm 1920, nhiều hiệp ước được ký kết sau Thế Chiến Thứ Nhất với sự ra đời của các quốc gia mới tại Trung Đông nhưng không có quốc gia nào dành cho người Kurds.

Hiệp ước Sevres phân chia Đế quốc Ottoman có dấu hiệu một nước Kurds có thể ra đời nhưng hiệp ước Lausanne với sự tham dự và ký kết của các nước Anh, Pháp, Ý, Nhật, Rumania ba năm sau đó lại không có. Thổ Nhĩ Kỳ ra đời theo tinh thần của hiệp ước Lausanne.

Dân số Kurds sống nhiều nhất tại Thổ Nhĩ Kỳ. Người Kurds chiếm tới 20 phần trăm dân số cả nước Thổ nên phong trào dân tộc Kurds được phát động tại Thổ trước.

Tuy nhiên, tinh thần dân tộc nhanh chóng bị lãng quên nhường chỗ cho chủ nghĩa ý thức hệ, chủ nghĩa địa phương, tham vọng quyền lực của lãnh tụ các phe nhóm người Kurds.

Tại Thổ, đảng Công Nhân Kurds (Kurdistan Workers' Party gọi tắt là PKK theo ngôn ngữ Kurds) lấy ý thức hệ CS làm tư tưởng chỉ đạo ra đời năm 1974.

Tại Syria có tới 17 đảng người Kurds. Các đảng phái, tổ chức người gốc Kurds chẳng những không hợp tác được với nhau mà còn chia rẽ trầm trọng.

Tại Iraq, Đảng Liên Hiệp Yêu Nước Kurds ( Patriotic Union of Kurdistan, PUK) mang khuynh hướng CS do Liên Sô bảo trợ được thành lập năm 1946 và Đảng Dân Chủ Kurds (Kurdistan Democratic Party) được thành lập năm 1975.

Hai đảng người Kurds tại Iraq xung khắc về hoạt động và mâu thuẫn về tư tưởng chỉ đạo.

Năm 2006, PUK tuyên bố theo đuổi mục đích “xã hội chủ nghĩa” và bầu ra cơ cấu lãnh đạo dựa theo khuôn mẫu của các nước CS như Bộ chính trị, Ban Bí Thư TƯ đảng v.v..

Bản thân của PUK cũng không phải là một tổ chức chính trị thống nhất mà là liên minh của năm tổ chức Kurds khác nhau.

Lực lượng của Đảng Dân Chủ Kurds và Đảng Liên Hiệp Yêu Nước Kurds đánh nhau không chỉ một lần mà nhiều lần, thậm chí dùng cả các phương tiện khủng bố, ám sát để tiêu diệt nhau gây nhiều ngàn thương vong cho cả hai bên.

Suốt dòng lịch sử hiện đại, người Kurds chưa bao giờ được sống dưới một hệ thống lãnh đạo thống nhất.

Các nhà nghiên cứu sử người Kurds thường hãnh diện nguồn gốc văn hóa lịch sử của dân tộc Kurds. Tuy nhiên, văn hóa lịch sử Kurds thực tế chỉ là những ngôi đền đổ nát tại nhiều nơi.

Kurds là một dân tộc bất hạnh chịu đựng chính sách hà khắc của Thổ, Iran, Iraq, Syria.

Tuy nhiên, với một dân tộc phân liệt như vậy dù không bị trấn áp liệu có cơ hội nào để mấy chục đảng phái, phe nhóm ngồi lại để cùng đấu tranh cho một quốc gia không? Câu trả lời có thể là không.

Như người viết vừa viết, một dân tộc chia rẽ, cấu xé nhau, không có một hướng đi chung, không thể vận dụng được sự ủng hộ từ quốc tế và cũng không xứng đáng để được quốc tế ủng hộ.

Lãnh tụ các đảng phái này không thể đổ thừa cho ai khác mà nên soi gương để nhìn lại khuôn mặt đầy những vết sẹo hẹp hòi, bảo thủ, tham lam quyền lực của chính mình.


Trần Trung Đạo
FB Trần Trung Đạo

Nhân Hội nghị Trung ương 11: Đừng sợ sự phô diễn của Trung Quốc Cộng sản


1. Ngày 01/10/2019 vừa qua, mang trên mình ngàn mũi tên từ cuộc Thương chiến Mỹ - Trung, trong tâm can thì nhức nhối vì ngọn lửa dân chủ Hong Kong đang bùng phát và sự kháng cự thầm lặng can trường cả triệu người Duy Ngô Nhĩ không lùi bước, thò ra thế giới trên con đường một vành đai thì bị ghẻ lạnh, Tập Cận Bình gồng mình dồn sức cho cuộc diễu binh 70 năm quốc khánh thể chế quái dị Cộng hòa Nhân dân Trung hoa.



Vì thế nên cuộc diễu binh tập trung đến 15 000 lính, phô diễn 580 thiết bị quân sự, trong đó có tên lửa đạn đạo Đông Phương DF – 41 là vũ khí mới nhất được đưa vào biên chế. Nhưng sự hùng tráng bề ngoài không che dấu được bệnh tật bên trong. Dẫu truyền thông Trung quốc từ ngàn đời là kẻ khoác lác 1 tấc lên mây.

Ngoài bí mật ăn cắp sáng chế quân sự và copy công nghệ đã được thương mại hóa từ Mỹ và châu Âu, Trung quốc đã bỏ ra hàng chục tỷ USD để mua máy bay, tên lửa, xe tăng và các khí tài khác của Nga. Cho nên Trung quốc có hùng hồn, rằng tất cả là do Trung quốc chế tạo, thì vũ khí của Trung quốc cũng chỉ là hạng hai – Nhái.

Tên lửa Đông Phương DF – 41 được Trung quốc tô vẽ có tầm bắn 14 000 km, để ba hoa vượt trội tên lửa LGM-30 Minuteman của Mỹ có tầm bắn 13.000 km, và RS-24 Yars của Nga có tầm bắn 12.000 km. Điều này chỉ lừa được một bộ phận người Trung quốc, mà không làm Mỹ, Nga phải sợ.

Thứ nhất là không ai tin về tầm bắn 14 000 km do Trung quốc tự kê khai. Nhưng quan trọng hơn: thứ hai, là độ chính xác; thứ ba là sức công phá; thứ tư là công nghệ tàng hình sống sót, thứ năm là công nghệ đánh chặn; thứ sáu là khả năng tiếp cận gần mục tiêu. Tất cả thì người Nga và người Mỹ đều vượt trội, nhất là Mỹ.

Đối với Mỹ, nếu Trung quốc chưa có được lực lượng tàu ngầm và các căn cứ quân sự đồng minh gần nước Mỹ - Điều mà Mỹ có lợi thế hơn hẳn Trung quốc, thì tầm bắn xa của Đông Phương DF – 41 chỉ là kéo dài thời gian đánh chặn của hệ thống phòng thủ. Nói hơi nhiều về Đông Phương DF – 41 vì Đông Phương DF – 41 là con át chủ bài của Trung quốc.

Cho đến thời điểm hiện nay và vài chục năm nữa, công nghệ của vũ khí Trung quốc mãi còn là vũ khí hạng hai. Số lượng đông chỉ là lợi thế của một cuộc chiến trên bộ với nước có cùng biên giới. Nhưng công nghệ hạng hai sẽ là tử huyệt thảm bại trên không và trên biển.

Số lượng đông trên bộ cũng chỉ phát huy được một góc độ về ưu thế số lượng. Còn lại là vũ khí chính xác, uy lực, cùng với sự mưu trí và lòng dũng cảm. Điều đó lý giải tại sao, trên bộ, 1 tiểu đội có thể cản phá được 1 đại đội với sự chênh lệch quân số cả hơn chục lần. Minh chứng lịch sử là sự thất bại của Trung quốc trong cuộc chiến tranh tháng 2/1979 mà Đặng Tiểu Bình phải thốt lên “5 đánh 1, 7 đánh 1”. Thời đại ngày nay là của công nghệ. Sự vượt trội công nghệ có giá trị thắng thế đầu tiên trước số lượng. Minh chứng nhãn tiền là sự thắng thế áp đảo của Israel ở Trung Đông mà đến Nga cũng phải né tránh.

Từ vài điều cốt lõi nêu trên để thấy Trung quốc của Tập Cận Bình không mạnh như Tập Cận Bình phô diễn tại cuộc duyệt binh vừa qua. Chỉ kẻ nhát gan kém hiểu biết mới không đánh giá đúng Trung quốc - Tập Cận Bình mà vội giơ tay đầu hàng.

2. Việt Nam là quốc gia đã phải trải qua nhiều cuộc chiến tranh tang thương khốc liệt chống sự xâm lược từ nước ngoài. Ngoài 3 cuộc chiến gần đây với Pháp, Mỹ, Campuchia, còn lại tất cả hơn 15 cuộc kháng chiến chống ngoại xâm thì giặc đều đến từ Trung quốc. Gần nhất là cuộc kháng chiến chống 60 vạn quân xâm lược Trung quốc vào tháng 2/1979 và cuộc chiến cục bộ biên giới ròng rã 10 năm trời 1979 – 1989 chống lại sự xâm lược của Trung quốc tại biên giới phía Bắc.

Nêu điều này ra để thấy, Việt Nam đã phải chịu quá nhiều đau thương vì chiến tranh, nên Việt Nam khát khao hoa bình đến cháy bỏng, mà căm thù tất cả những kẻ gây ra chiến tranh.

Nêu điều này ra còn để thấy, dù rất ghét chiến tranh, dù cố gắng né tránh chiến tranh, nhưng để bảo vệ lãnh thổ thiêng liêng của tổ quốc, thì Việt Nam sẵn sàng đối mặt với mọi quân thù xâm lược.

Từ ngàn xưa, khi đơn độc mà Việt Nam còn chiến thắng các đế chế xâm lược đến từ Trung quốc, thì ngày nay trong thế giới tiến bộ văn minh kết nối, Việt Nam lại càng có nhiều phương tiện hơn để bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của tổ quốc.

Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ là việc của toàn dân. Chỉ có toàn dân mới đủ khả năng bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của tổ quốc. Đây là thời khắc chủ quyền lãnh thổ của tổ quốc bị Trung quốc Cộng sản mưu toan xâm lấn. Phải bảo vệ bằng được chủ quyền lãnh thổ của tổ quốc. Để làm được điều này phải hỏi Nhân Dân. Nhân Dân sẽ bảo cho phải làm gì!

3. Tứ bề thọ địch – Trung quốc Cộng sản thời Tập Cận Bình đang bước dần đến nấm mồ mà lịch sử đã yên định. Người kết liễu thể chế Cộng hòa Nhân dân Trung hoa là nhân dân Trung quốc chứ không phải ai khác. Hong Kong đang là một trong những điểm xuất phát. Từ đám lửa sẽ bùng lên biển lửa.


Nguyễn Ngọc Chu
FB Nguyễn Ngọc Chu

Ngân hàng Thế giới cảnh báo Việt Nam có thể bị Mỹ tấn công thương mại


Ngân hàng Thế giới (World Bank) cảnh báo Việt Nam có thể trở thành đối tượng của các biện pháp thuế quan và bảo vệ thương mại khác của Mỹ khi thặng dư thương mại với nước này ngày càng tăng lên.

Việt Nam vẫn thu hút nhà đầu tư ngoại hơn nhiều nước khác trong khu vực.

Cảnh báo của World Bank được đưa ra trong một báo cáo công bố hôm 10/10 có tên Cập nhật Kinh tế Đông Á – Thái Bình Dương. Trong đó, tổ chức này nhận định Việt Nam có thể được hưởng thêm thị phần của các mặt hàng của Trung Quốc suy giảm do bị Mỹ áp thuế khẩu cao hơn như điện thoại và linh kiện, máy tính, hàng may mặc, da giày, đồ gỗ, thép và nhựa.

Tuy nhiên, World Bank nhấn mạnh rằng, những lợi ích như vậy chỉ là tạm thời và có thể đối diện với rủi ro bị Mỹ gia tăng thuế quan như cách nước này đã sử dụng với Trung Quốc.

Tổ chức này đưa ra khuyến cáo, Việt Nam cần hội nhập sâu sắc hơn, thông qua các hiệp định thương mại như CPTPP hay RCEP, nhằm tăng cường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời kích cầu bằng các chính sách tài khóa và tiền tệ để hỗ trợ nền kinh tế.

"Đây là thời điểm Chính phủ cần tăng gấp đôi nỗ lực, nhằm đảm bảo khả năng cạnh tranh trên toàn cầu. Chính phủ cần tập trung vào các việc cần thiết, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, bảo đảm công bằng giữa doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài", đại diện World Bank khuyến nghị.

Cũng trong bản báo cáo cập nhật mới, Ngân hàng Thế giới dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm nay đạt 6,6% và 6,5% năm tới, do tăng trưởng xuất khẩu chậm lại và sản xuất nông nghiệp yếu hơn.

Con số này không thay đổi so với 2 lần dự báo (tháng 4 và tháng 7) trước đó của World Bank trong năm nay.

Tuy nhiên, trong khi hầu hết các nước đều bị điều chỉnh giảm so với báo cáo khu vực vào tháng 4/2019, ngoại trừ Myanmar tăng 0,1%, thì Việt Nam và Campuchia là 2 quốc gia duy nhất giữ nguyên dự báo tăng trưởng cho năm nay và năm tới.

"Trong bối cảnh thế giới nhiều thách thức như hiện nay, Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài. Trong đó, tăng trưởng tiêu dùng nội địa mạnh mẽ và năng lực cạnh tranh ngày càng cao là hai động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế", ông Jacques Morisset, Chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam nhận định.

Đồng thời, đại diện World Bank cho rằng, Việt Nam vẫn thu hút nhà đầu tư ngoại hơn nhiều nước khác trong khu vực. Tuy nhiên, sự kết nối giữa FDI và khu vực tư nhân Việt Nam vẫn còn yếu, do vậy cần có biện pháp phù hợp để giải quyết vấn đề này.

Nhìn chung, triển vọng của Việt Nam trong trung hạn được đánh giá tích cực. Lạm phát dự báo sẽ thấp hơn mục tiêu 4% của Chính phủ. Tài khoản vãng lai vẫn thặng dư nhưng ở mức thấp. Bội chi ngân sách được dự báo tiếp tục giảm đến năm 2021, nhờ nỗ lực củng cố tài khóa.

Tuy nhiên, World Bank cảnh báo Việt Nam vẫn dễ bị ảnh hưởng bởi biến động của kinh tế toàn cầu do chính sách mở cửa thương mại hiện nay, dư địa chính sách tài khóa và tiền tệ hạn chế. Đà tăng trưởng sẽ chịu sức ép nếu căng thẳng thương mại leo thang và toàn cầu suy giảm mạnh hơn dự kiến. .

Đối với vấn đề trong nước, báo cáo nêu rõ sự chậm lại trong quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước và khu vực ngân hàng có thể gây tác động bất lợi về tài chính, vĩ mô và làm suy giảm viễn cảnh tăng trưởng dài hạn.

Đánh giá chung về khu vực Đông Á – Thái Bình Dương, World Bank cho rằng, tăng trưởng đang giảm đà, với mức tăng 5,8% năm nay và giảm dần trong hai năm sau đó.

Xuất khẩu và đầu tư của các nước trong khu vực đang chịu sức ép từ sức cầu thế giới giảm và bất ổn gia tăng. Các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Mỹ và khu vực đồng euro đang tăng trưởng chậm hơn dự báo.

Dù nhiều doanh nghiệp đang tìm cách né thuế nhập khẩu nhưng các nước thuộc khu vực Đông Á - Thái Bình Dương cũng khó thay thế vai trò của Trung Quốc trong các chuỗi giá trị toàn cầu trong ngắn hạn, do hạ tầng hạn chế và quy mô sản xuất nhỏ lẻ.

Nhiều nước trong khu vực, như Việt Nam hay Malaysia chỉ đang hưởng lợi tạm thời từ việc dòng chảy thương mại thay đổi.


Hạ Vũ
TheLEADER

Việt Nam khéo léo triển khai chiến lược ba mặt trận chống Trung Quốc


Hải Quân Việt Nam canh gác trên Đá Thuyền Chài, thuộc quần đảo Trường Sa, ngày 17/01/2013. REUTERS/Quang Le

Từ cuối tháng 6 đến nay, tàu công vụ Trung Quốc vẫn tiếp tục tung hoành trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam ở Biển Đông, trong bối cảnh quốc tế và khu vực, ngoại trừ Hoa Kỳ, đều duy trì những phản ứng thận trọng.

Giới quan sát gần đây đều đã ghi nhận sự kiện Việt Nam là quốc gia duy nhất trong số nước bị Trung Quốc chèn ép, nhưng tiếp tục kiên quyết đấu tranh chống Bắc Kinh. Trong khi đó, cả Philippines lẫn Malaysia dường như đã chấp nhận sự hiện diện của tàu Trung Quốc trong vùng biển của mình, và lãnh đạo của hai nước này đều công khai lên tiếng cho rằng không thể kháng lại Trung Quốc.

Trong một phân tích công bố hôm qua, 10/10/2019 trên báo mạng Hồng Kông Asia Times, chuyên gia Philippines kỳ cựu Richard Javad Heydarian cho rằng phản ứng kiên quyết của Việt Nam bắt nguồn từ một chiến lược đã được hoạch định từ trước để ngăn chặn việc Trung Quốc thâu tóm toàn bộ Biển Đông.

Đây là một chiến lược ba mũi giáp công, với ba mặt trận được triển khai song song nhằm bổ khuyết thế yếu về mặt quân sự của Việt Nam khi phải kháng cự lại một lực lượng Trung Quốc hùng mạnh hơn.

Mặt trận thứ nhất là ngoại giao. Theo chuyên gia Heydarian, Việt Nam đã áp dụng chính sách ngoại giao chủ động, tìm kiếm sự hỗ trợ từ các định chế khu vực và quốc tế, cũng như vận động cộng đồng quốc tế lên án Trung Quốc, bị cho là đang đe dọa quyền tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông.

Trên bình diện chiến lược và quân sự, Việt Nam đã tăng cường quan hệ đối tác chiến lược với một loạt cường quốc khu vực và thế giới, từ Mỹ, Nga, cho đến Ấn Độ và Nhật Bản. Các cường quốc này đều đã tích cực giúp Việt Nam tăng cường năng lực giám sát và bảo đảm an ninh vùng biển của mình.

Nổi bật trong số các đối tác này là Nga, đồng minh lâu đời của Việt Nam. Theo ông Heydarian, Nga là nước chủ chốt giúp Việt Nam tăng cường năng lực quân sự, và Hà Nội hiện đang tìm mua các phương tiện quân sự tiên tiến của Nga từ các loại tàu ngầm lớp kilo cho đến chiến đấu cơ tiên tiến có thể được triển khai ở Biển Đông để ngăn chặn Trung Quốc.

Hà Nội cũng mời các tập đoàn năng lượng Nga như Rosneft, Gazprom và Zarubezhneft, đến thăm dò tại các khu vực mà Hà Nội tuyên bố chủ quyền trong vùng đặc quyền kinh tế của mình ở Biển Đông. Việt Nam đã mời các công ty Nga sau khi Trung Quốc đã gây áp lực trên tập đoàn dầu khí Tây Ban Nha Repsol, để từ bỏ một mỏ khí đốt mà họ được Việt Nam trao quyền thăm dò.

Theo ghi nhận của ông Haydarian, việc Việt Nam lôi kéo các tập đoàn dầu khí Nga vào Biển Đông có thể khiến Trung Quốc bớt hung hăng vì lẽ Bắc Kinh sẽ tránh gây căng thẳng trong quan hệ Nga-Trung ngày càng chặt chẽ.

Mặt trận thứ ba mà Việt Nam đang triển khai chính là cố gắng tìm cách giảm sự phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc, hiện là đối tác thương mại hàng đầu Hà Nội.

Để làm điều này, Việt Nam đã cố gắng liên kết với các khối kinh tế lớn không có Trung Quốc. Tư cách thành viên của Việt Nam trong Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương TPP-11, cũng như là hiệp định thương mại tự do mới với Liên Hiệp Châu Âu sẽ giúp Việt Nam đa dạng hóa hơn nữa nền thương mại của mình, thoát khỏi sự lệ thuộc của Trung Quốc.

Ngoài ra, với cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đang diễn ra, Việt Nam đã trở thành nước hưởng lợi hàng đầu, với việc nhiều công ty phương Tây, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đã và đang di dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam .

Tóm lại, theo chuyên gia Heydarian, nhờ khéo kết hợp « sự nhạy bén chiến lược » với « tính kiên trì đặc trưng », Việt Nam đã trở thành quốc gia duy nhất trong khu vực Đông Nam Á tích cực chống lại các hành động quyết đoán của Trung Quốc, và cho đến nay, đã gặt hái được một số thành công nhất định.


Trọng Nghĩa
RFI

Thấy gì từ vụ giải oan sau 40 năm hàm oan…


Theo tường thuật của tờ Tuổi Trẻ trên số báo phát hành ngày 9 tháng 10 thì ông Ngô Khương Tiến - Viện phó Viện Kiểm sát tỉnh Vĩnh Phúc, vừa thay mặt hệ thống tư pháp Việt Nam… chúc mừng ba nạn nhân của... hệ thống này được… giải oan sau 40 năm bị hàm oan (1)!


Cách nay gần 40 năm - tháng 1 năm 1980 – Ông Chu Văn Quản, ngụ tại thôn Vạn Thắng thuộc xã Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phú bị giết và hệ thống tư pháp Việt Nam đã bắt, tống giam các ông Trần Ngọc Chinh, Trần Trung Thám, Khổng Văn Đệ, cáo buộc họ là thủ phạm…

Chừng ba tháng sau, gia đình ông Trần Trung Thám nhận được hung tin: Ông… đột tử trong qua trình điều tra! Ông Chinh và ông Đệ tiếp tục bị tạm giam thêm hai năm nữa thì hệ thống tư pháp Việt Nam tìm ra… hung thủ thật sự. Họ được trả tự do nhưng trên giấy tờ, cả ba (tính cả ông Thám) vẫn còn là nghi can của một vụ án giết người!

Đó cũng là lý do ông Chinh, ông Đệ và thân nhân ông Thám miệt mài xin giải oan suốt từ đó tới nay. Mãi đến đầu tuần này, Viện Kiểm sát tỉnh Vĩnh Phúc mới tổ chức một buổi xin lỗi khiến hai nạn nhân trực tiếp, may mắn còn sống và ba gia đình có liên quan bị hàm oan suốt bốn thập niên.

Tiếng là “công khai” nhưng muốn chứng kiến hệ thống tư pháp Việt Nam thú nhận đã cáo gian, bắt oan, giam oan, xúc phạm danh dự, gây đủ thứ thiệt hại về tinh thần, sức khỏe, vật chất cho ông Chinh, ông Đệ, thậm chí khiến ông Thám mất mạng, vợ con họ lao đao, khốn khổ vì thế mà thất học thì phải có… giấy mời!

***

Bên cạnh việc thú nhận hệ thống tư pháp Việt Nam đã sai, ông Ngô Khương Tiến - Viện phó Viện Kiểm sát tỉnh Vĩnh Phúc, chú thích đó chỉ là sai sót của thế hệ tiền nhiệm khiến thế hệ các viên chức thuộc hệ thống tư pháp hiện nay phải đứng ra xin lỗi. Đặc biệt là ông Tiến hoan hỉ chúc mừng hai nạn nhân và ba gia đình được… giải oan.

Có thể ông Tiến lờ đi nên phóng viên tờ Tuổi Trẻ tường thuật về buổi xin lỗi vừa kể không đề cập đến lý do, tại sao 36 năm qua, tính từ ngày hệ thống tư pháp Việt Nam tìm ra người thật sự là hung thủ, phạt ông ta tù chung thân, không có bất kỳ viên chức hoặc cơ quan hữu trách nào đứng ra xin lỗi, giải oan cho ông Chinh, ông Để, ông Thám?

Có thể xem hệ thống tư pháp Việt Nam “chân thành” khi bỏ qua, không điều tra - truy cứu trách nhiệm những cá nhân có liên quan đến cáo gian, giam oan, xúc phạm danh dự, gây đủ thứ thiệt hại về tinh thần, sức khỏe, vật chất cho ông Chinh, ông Đệ, thậm chí khiến ông Thám mất mạng, gia đình họ lao đao, khốn khổ?

Có thể xem hệ thống tư pháp Việt Nam “chân thành” khi thản nhiên để hai nạn nhân trực tiếp và ba gia đình ròng rã kêu oan suốt bốn thập niên rồi mới tổ chức xin lỗi, giải oan? Viện phó Viện Kiểm sát tỉnh Vĩnh Phúc không hề xin lỗi vì chậm giải oan. Do xem giải oan là ân huệ, ông Tiến mới “chúc mừng” các nạn nhân được… nhận ân huệ ấy!

Chẳng riêng ông Tiến, đó là não trạng chung của các viên chức hữu trách trong hệ thống tư pháp Việt Nam.

Cách nay hai tháng, Viện Kiểm sát tỉnh Khánh Hòa loan báo đã “chủ động phục hồi danh dự và sẽ đăng báo xin lỗi ông Huỳnh Chiếm Phái”.

Ông Phái sinh năm 1931. Tháng 10 năm 1981, ông Phái và một số người khác bị tống giam với cáo buộc giết ông Phạm Ngựu, khi đó là Chủ tịch xã Ninh Giang, huyện Ninh Hòa. Sau 15 tháng bị tạm giam, tháng 2 năm 1983, ông Phái được “tạm tha” với lý do: Già, sức khỏe sa sút, không cần thiết phải giam giữ tiếp...

Tuy nhiên đó không phải là lý do thật. Lý do thật là hệ thống tư pháp Việt Nam không tìm được bất kỳ bằng chứng nào chứng minh ông Phái và các “đồng phạm” giết ông Phạm Ngựu. Cũng vì vậy, sau khi “tạm tha” ông Phái, hệ thống tư pháp Việt Nam lần lượt “đình chỉ điều tra” các “đồng phạm” còn lại của vụ án này!

Sở dĩ ông Phái được “tạm tha” đầu tiên vì lúc đó, mắt ông đã mù, tai đã điếc, bại liệt toàn thân và có dấu hiệu bị tổn thương tâm thần... Cũng kể từ đó,với sự hỗ trợ của các con ông Phái bắt đầu kêu oan, họ muốn hệ thống tư pháp Việt Nam thừa nhận đã cáo gian, bắt oan chứ không tán thành chuyện “tạm tha” vì “già, sức khỏe sa sút”.

Từ 1983 đến 2009 là 26 năm. Phải mất 26 năm tới lui, lên xuống kêu oan, ông Phái và gia đình mới được Viện Kiểm sát Khánh Hòa cho xem “quyết định đình chỉ điều tra đối với bị can Huỳnh Chiếm Phái” được ký từ năm… 1984. Nói cách khác, sau 26 năm kêu oan, gia đình ông Phái mới biết, trước đó 25 năm, ông đã được xem là… vô tội!

Ông Phái và các con của ông bắt đầu đòi giải oan, bồi thường. Hệ thống tư pháp Việt Nam không chấp nhận. Năm 2015, ông Phái tự sát. Các con của ông Phái tiếp tục kêu oan cho cha thêm bốn năm nữa. Giờ, Viện Kiểm sát Khánh Hòa đã chịu xin lỗi, giải oan cho ông Phái và gọi việc này là… “chủ động phục hồi danh dự, cải chính công khai”!

Còn chuyện bồi thường thì Viện Kiểm sát Khánh Hòa từ chối bởi theo các… qui định pháp luật thì đã… hết thời hiệu để xem xét! Không ai biết ông Phái có ngậm cười nơi chín suối hay không nhưng một nạn nhân khác, từng bị xem là “đồng phạm” với ông: Ông Trần Bê (62 tuổi) cũng đòi giải oan, bồi thường nhưng vẫn chưa có kết quả nên chưa cười được (2)!

***

Chỉ còn vài tháng nữa là hết năm 2019, theo Nghị quyết 49/NQ-TW của Bộ Chính trị đảng CSVN, sang năm, Việt Nam sẽ hoàn tất “Chiến lược cải cách tư pháp” (2005 – 2020). Kết quả 15 năm vừa qua cho thấy hoạt động tư pháp đã được “cải cách” như thế nào! Làm sao có một “nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, tôn trọng và bảo vệ quyền con người” khi cả trong nhận thức lẫn hành xử của hệ thống tư pháp, công dân vẫn chỉ như “con sâu, cái kiến”?


Trân Văn
Blog VOA
 

Top ↑ Copyright © 2016. Tiến Bộ - All Rights Reserved
Back To Top ↑